Pochodzenie taijiquan przez długi czas owiane było legendami. Istnieje wiele opowieści o Zhang Sanfengu, taoistycznym pustelniku, żyjącym w XIII wieku, który poruszony widokiem walki węża z żurawiem stworzył koncepcję oraz praktykę wewnętrznej sztuki walki taijiquan.
Nieprawdziwy jest również mit jakoby taijiquan swój początek wzięło w taoistycznych klasztorach położonych na górze Wudang. Owszem, praktykowany jest tam styl o nazwie Wudang taijiquan, ale powstał on dopiero w XX wieku na bazie stylów Zhaobao i Yang.
W latach 1930-32 historyk Tang Hao, znany również pod nazwiskiem Tang Fansheng, przeprowadził trzykrotnie prace badawcze. Jego badania dowiodły, że taijiquan wywodzi się z wioski Chenjiagou, leżącej w środkowych Chinach, w prowincji Henan. Do tego samego wniosku doprowadziły badania profesorów Wang Xingya z Uniwersytetu w Zhengzhou i Kang Gewu z Uniwersytetu w Pekinie. Tak więc, wioska Chenjiagou została oficjalnie uznana za kolebkę taijiquan, a styl Chen za styl, od którego wzięły początek wszystkie inne style taijiquan. W obliczu tych faktów, w roku 2007 w Chenjiagou, odsłonięto tablicę upamiętniającą narodziny taijiquan, właśnie w tym miejscu.
Jako założyciela wioski Chenjiagou uważa się Chen Bu.
Na początku XIV wieku Chen Bu został przesiedlony na tereny hrabstwa Wen w prowincji Henan, które w tym czasie uległo wyludnieniu z powodu licznych wojen. Jako doświadczony wojownik, Chen Bu stał się przywódcą i opiekunem mieszkańców.
Dzięki rozprawieniu się z licznymi bandami rabusiów grasującymi w pobliskich górach, szybko zyskał autorytet i poważanie. Z racji autorytetu i pełnionych funkcji rodzina Chen zajęła w wiosce dominującą pozycję, i tak starą nazwę wioski zastąpiono nową – Chenjiagou. (Chen jia – rodzina Chen, gou – rów/wąwóz/parów).
Chen Wangting, był pierwszym wielkim mistrzem. Żył w XVII wieku i był przedstawicielem dziewiątego pokolenia rodu Chen. Pod koniec panowania dynastii Ming, a był to okres korupcji i bezprawia, zajmował się ochroną karawan w prowincjach Henan i Shandong. W pierwszej połowie XVII wieku Chiny były trawione powstaniami chłopów z południa. W związku ze zdradą generałów tereny te zostały najechane przez Mandżurów z północy. Mandżurowie po założeniu własnej dynastii Qing i stłumieniu wielu powstań i rebelii starali się nakłonić chińskich oficerów do podporządkowania się nowej władzy. Dla Chen Wangtinga był to ciężki okres. Tworząc taijiquan korzystał z dzieła szesnastowiecznego generała i stratega Qi Jiguanga – Ji Xiao Xin Shu (Nowa Księga Efektywnych Technik).
Chen Wangting stworzył ćwiczenia chan si („zwijania jedwabiu”), które stały się podstawowymi ćwiczeniami sposobu poruszania się oraz ćwicze tuishou (pchających rąk), mające na celu zdobycie skutecznych umiejętności bojowych bez ulegania kontuzjom w trakcie sparingu z partnerem.
Chen Wangting miał trzech następców: Jiang Fa, który nie miał kontynuatorów, Chen Soule, którego linia przekazu wiedzie do Chen Youbena – twórcy „małego stylu” – Xiaojia, oraz Chen Ruxinga, którego następcą był osławiony Chen Changxing.
Chen Changxing (1771 – 1853) był „Strażnikiem pieczęci” w XIV pokoleniu mistrzów. Należał niewątpliwie do grona najwybitniejszych mistrzów w linii przekazu. Zreformował styl łącząc pięć form Chen Wangtinga w jedną, i nazwał ją laojia yilu (pierwsza forma starego stylu). Forma paochui, inaczej laojia erlu (druga forma starego stylu) dopełniała system form ręcznych. 108 ruchowa forma changquan została wyeliminowana, jako nieprzynosząca dostatecznych efektów. Chen Changxing był ponadto autorem trzech książek: Podręcznik taijiquan, dotyczący walki praktycznej, Dziesięć podstawowych zasad taijiquan, oraz Ważne elementy bojowe taijiquan.
Chen Changxing zasłynął również z innego powodu – wykształcił pierwszego mistrza spoza rodziny Chen, słynnego Yang Luchana. Do czasu Chen Changxinga tajemnice taijiquan były pilnie strzeżone i nie wychodziły poza obręb rodziny.
Z kolei, spadkobiercy Yang Luchana wprowadzili sporo zmian i aby uczcić jego imię nazwali swój styl – yang. Yang Luchan dzięki bratu otrzymał lukratywną propozycję uczenia gwardii i urzędników za murami zakazanego miasta w stolicy i szybko zyskał sławę. W XX wieku styl yang ulegając kolejnym uproszczeniom, osiągnął dużo większą popularność w Chinach i poza granicami, niż styl pierwotny – chen. Oprócz stylu yang rozwinęły się inne style: zhaobao, li, wu, hao, sun oraz wudang, a i te podlegały kolejnym wpływom. Jednak wszystkie obecnie znane style taijiquan pośrednio, lub bezpośrednio wywodzą się ze stylu chen. Każdy z nich posiada własny, unikalny charakter – nazwy ruchów są różne i różne są czasami ich zastosowania. Taijiquan z Chenjiagou zawiera w systemie wiele form z bronią – oprócz form z mieczem i szablą, są także formy z włócznią, kijem, halabardą oraz formy podwójne z bronią. We wszystkich formach stylu chen taijiquan występują ruchy wybuchowe fajin, podczas gdy w innych stylach są one ograniczone albo w ogóle uległy zaniechaniu. Styl chen taijiquan ma charakter zarówno bojowy, jak i prozdrowotny. Chan si jin jest unikalną cechą stylu chen taijiquan, rzadziej spotykaną w innych stylach. Pchające ręce stylu chen są wykonywane przede wszystkim w ruchu. Jeden z ćwiczących porusza się do przodu, podczas gdy drugi wycofuje się. Inne style preferują wykonywanie pchających rąk w bardziej statyczny sposób.
Kolejnym wielkim mistrzem stylu chen, po Chen Changxingu, był Chen Fake.
Taijiquan jest i było żywe – rozwijało się i ulegało zmianom. Każdy wielki nauczyciel wprowadzał własne rozwiązania, udoskonalając techniki i zewnętrzny kształt form, co jest procesem naturalnym. Zmiany wprowadzone przez Chen Fake osiągnęły jednak taki wymiar, że formę, której uczył, nazwano nową formą – xinjia. Obie formy xinjia yilu i xinjia erlu wywodzą się z form laojia, wymagają jednak subtelniejszego użycia energii i dynamicznej siły oraz są bardziej rozbudowane. Kładzie się w nich też większy nacisk na stosowanie qinna (zakładania dźwigni). Chen Fake rozsławił taijiquan rodziny Chen w Pekinie. Już po swoim przybyciu do stolicy w latach dwudziestych XX wieku stoczył wiele walk. Żadnej z dwustu nie przegrał i zyskał wielkie uznanie w środowisku wushu.
Chen Fake miał wielu wspaniałych uczniów, a wśród nich własnych synów: Chen Zhaoxu (ojca obecnego spadkobiercy rodu – mistrza Chen Xiaowanga, oraz jego młodszego brata, obecnego dyrektora szkoły w Chenjiagou – mistrza Chen Xiaoxinga), Chen Zhaokuia, córkę Chen Yuxia, oraz bratanka Chen Zhaopiego (1893 – 1972).
Tragiczny zbieg wydarzeń i klęsk naturalnych doprowadził do exodusu ludzi z Chenjiagou. W 1928 roku wioskę opuścił Chen Fake, który na wezwanie swojego bratanka Chen Zhaopiego udał się do Pekinu, w celu nauczania taijiquan. Chen Zhaopi pracował na prestiżowej Akademii Sztuk Walki w Nanjing, jednak w wieku sześćdziesięciu pięciu lat wrócił do Chenjiagou zatroskany sytuacją. Miał świadomość, że większość zdolnych nauczycieli wyjechała, a młodzi uczniowie w Chenjiagou nie mają możliwości kontynuowania nauki i tradycji. Postanowił, pomimo ogromnych trudności, wrócić do wioski, by podjąć się wielkiego zadania.
Pod koniec lat pięćdziesiątych XX wieku w Chinach, a w szczególności w małych wioskach, panowała straszliwa bieda; zmarło około dwudziestu milionów Chińczyków, którzy padli ofiarą polityki gospodarczej Mao Zedonga. Chen Zhaopi po dotarciu do Chenjiagou założył we własnym domu szkołę taijiquan, ponosząc wszystkie koszty związane z jej utrzymaniem i w tajemnicy rozpoczął treningi z wybraną grupą 15 młodych ludzi. Podczas rewolucji kulturalnej nauczanie gongfu było nielegalne, postrzegane jako feudalne pozostałości, przeczące maoistycznym ideałom, a także zagrożeniem dla rządu. Szkolenie młodego pokolenia mogło się udać tylko dlatego, że wszyscy uczniowie należeli do jednej rodziny – prawdopodobieństwo denuncjacji było niewielkie. W tej grupie znaleźli się współcześni wielcy mistrzowie 19 pokolenia: Chen Xiaowang, Chen Zhenglei, Zhu Tiancai i Wang Xian. Gdy po rewolucji kulturanej otworzyła się możliwość działania, dzięki poświęceniu Chen Zhaopiego, posiadał już dogłębnie wykształconych, gotowych do nauczania nauczycieli.
Serdeczność i otwartość Chen Zhaopiego, w połączeniu z poważnym stosunkiem do treningu, przyciągała wielu uczniów. Do jego najsławniejszych uczniów należą: Chen Xiaowang, Wang Xian, Zhu Tiancai i Chen Zhenglei, nazywani w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku „Czterema Wojownikami Buddy”.
Przedstawicielami 20 pokolenia są mistrzowie: Wang Haijun, Chen Ziqiang, Chen Zijun, Chen Jun, Chen Yingjun, Chen Pengfei, Chen Bing.
21 pokolenie – w drodze…
Bibliografia:
1. Jan Silberstorff, „Chen – Żywe Taijiquan w Klasycznym Stylu”, AACT Publishing, Wydanie I,
2. Davidine Siaw-Voon Sim i David Gaffney, „The Essence of Taijiquan” 2012
3. Howard Choy – „Chen Xiaowang – Strażnik sekretów taijiquan rodziny Chen” 2002